با زنجبیل بیشتر آشنا شوید.

خواص زنجبیل

زنجبیل یک ادویه و گیاه دارویی است. در برخی متون قدیمی از آن با نام زنجفیل یا شنگویر/ژنگویر نیز یاد شده‌است.

جنس زنجبیل سرده‌ای از تیره زنجبیلیان علفی ایستاده چندساله با حدود ۷۰ گونه بومی آسیای جنوب شرقی است با ساقه باریک و نی‌مانند و برگ‌های سرنیزه‌ای سبز براق که از زمین‌ساقه‌ای غده‌ای می‌رویند؛ گل‌های آن‌ها سبز مایل به زرد با لبه‌ای ارغوانی و لکه‌های کرم‌رنگ و گل‌آذین مخروطی و کوچک و سنبله‌ای متراکم است که در تابستان از زمین ساقه بیرون می‌زند.

زنجبیل علاوه بر عطر و طعم منحصر به فرد، به خاطر فواید فراوانش در درمان بیماری ها طی هزاران سال به عنوان گیاهی دارویی مورد توجه بوده است. درمان بیماری های جدی مانند سرطان و تقویت عضلات و مفاصل تنها بخشی از فواید و خواص  زنجبیل است. همچنین مصرف زنجبیل به خاطر غنی بودن از ویتامین ها، مواد معدنی و منیزیم بسیار برای بدن مفید است. مصرف روزانه زنجبیل به خصوص اگر همراه با ادویه هایی مانند دارچین و زردچوبه مصرف شود، برای سلامت بسیار عالی است. می توان ۲ تا ۵ گرم زنجبیل خشک یا پودر شده را ۲ تا ۳ بار در روز میل کرد. البته باید توجه داشت که یک تکه زنجبیل تازه ۲٫۵ سانتی متری با قطر متوسط معادل ۵۵۰۰ تا ۱۰۰۰۰ میلی گرم (نیم تا یک گرم) پودر زنجبیل است. خوشبختانه شیوه های مصرف زنجبیل متنوع است و می توان آن را به شکل دمنوش، ترکیب در انواع غذاها، بیسکویت و … میل کرد

خواص ویژه زنجبیل

 

  • تسکین نفخ و مشکلات گوارشی:

زنجبیل به دلیل محافظت و بهبود عملکرد سیستم گوارش به خصوص نفخ و یبوست شهرت دارد. مصرف دمنوش آن یا جویدن تکه ای زنجبیل تازه می تواند در رفع این مشکل ها موثر باشد. البته افزودن مقداری پودر زنجبیل همراه با حبوبات نیز به کاهش نفخ و سنگینی پس از مصرف کمک می کند. به علاوه مصرف روزانه زنجبیل به حفظ فلور روده ای و هضم چربی ها کمک می کند و مسمومیت مواد غذایی را نیز کاهش می دهد. افرادی که از بی اشتهایی رنج می برند هم می توانند کمی زنجبیل تازه را با یک لیوان آب جوشانده و همراه با کمی عسل به صورت ولرم میل کنند.

  • جلوگیری از درد قاعدگی :

    برای زنانی که از درد قاعدگی رنج می برند، چای زنجبیلی می تواند نوشدارویی طبیعی محسوب شود. غیر از نوشیدن چای زنجبیلی روش دیگری نیز برای کاهش درد وجود دارد. بدین صورت که یک حوله را در چای داغ زنجبیلی فرو کرده و آن را روی ناحیه رحم قرار دهید. این کار کمک می کند عضلات تان آرام گرفته و دردتان کاهش یابد. مطالعات اخیر نشان داده است بیماران مبتلا به گرفتگی شکمی و درد پشت در طول دوره درمان با مصرف چای زنجبیلی برای سه بار در روز، میزان درد و مدت زمان دوره را کاهش داده اند.

  • بهبود حالت تهوع:

دفعه بعد که به علت بیماری های ویروسی دچار حالت تهوع شدید یا اگر جزو افرادی هستید که دچار حالت تهوع یا گرفتگی در ماشین می شوید، حتما روی زنجبیل حساب ویژه ای باز کنید. در واقع زنجبیل به اندازه هیوسین (داروی رفع حالت تهوع) موثر است اما عوارض خواب آلودگی دارو را ندارد. مطالعه انجام گرفته سال ۲۰۱۱ میلادی در دانشگاه برلین نشان می دهد بعضی ترکیبات زنجبیل بر سلول های روده باریک اثر می گذارد و مانع عملکرد ترکیبات شیمیایی عامل حالت تهوع مانند سروتونین می شود. زنجبیل برای کاهش حالت تهوع دوران بارداری، پس از عمل جراحی، شیمی درمانی و … نیز مفید است.

  •  مبارزه با عفونت ها :

زنجبیل دارای آنتی اکسیدان هاییست که سیستم ایمنی را تقویت می کنند و خطر سکته مغزی را با جلوگیری از انسداد شریان ها توسط چربی کاهش می دهند. زنجبیل همچنین دارای مواد معدنی و ویتامین هاییست که به کاهش کلسترول و پیشگیری از سرطان کمک می کنند. مطالعات انجام شده نشان می دهند که پودر زنجبیل باعث مرگ سلول های سرطانی تخمدان خواهد شد.

زنجبیل همچنین از سرطان روده بزرگ جلوگیری کرده و حتی آن را متوقف می کند. ترکیبات زنجبیل، خاصیت ضد عفونی کننده دارد و سال ها برای مصارف مختلف در دسترس مردم بوده است. زنجبیل همچنین درمانی طبیعی برای افراد مبتلا به آلزایمر است زیرا می تواند توانایی های ذهنی فرد را ارتقاء بخشد. مصرف چای زنجبیلی باعث جلوگیری از رشد پلاک در مغز می شود که علت اصلی آلزایمر است. به همین ترتیب زنجبیل می تواند به بهبود سطح حافظه، تمرکز و توانایی مغزی در افراد میانسال کمک کند.

  • بهبود گردش خون و جلوگیری از مشکلات تنفسی :

زنجبیل برای ایجاد اعتدال در گردش خون بسیار مفید است. این به دلیل فراوانی مواد معدنی و اسید آمینه در زنجبیل است که به ایجاد گلبول های قرمز کمک کرده و از بیماری های قلبی و عروقی نیز جلوگیری می کند. علاوه بر این زنجبیل، درمانی مناسب برای کسانی است که از مشکلات تنفسی و همچنین سرفه و آنفولانزا رنج می برند.
زنجبیل ریه شما را تقویت کرده و ویروس را سریعتر دفع می کند. همچنین چای زنجبیلی با آلرژی و عطسه و تب مبارزه می کند.

مقدار مجاز مصرف

مصرف روزانه زنجبیل به خصوص اگر همراه با ادویه هایی مانند دارچین و زردچوبه مصرف شود، برای سلامت بسیار عالی است. می توان ۲ تا ۵ گرم زنجبیل خشک یا پودر شده را ۲ تا ۳ بار در روز میل کرد. البته باید توجه داشت که یک تکه زنجبیل تازه ۲٫۵ سانتی متری با قطر متوسط معادل ۵۵۰۰ تا ۱۰۰۰۰ میلی گرم (نیم تا یک گرم) پودر زنجبیل است. خوشبختانه شیوه های مصرف زنجبیل متنوع است و می توان آن را به شکل دمنوش، ترکیب در انواع غذاها، بیسکویت و … میل کرد.

در ادامه به موارد منع مصرف زنجبیل اشاره می کنیم:

۱٫ زنجبیل تازه می تواند در بعضی افراد باعث انسداد روده شود. به همین دلیل برای مبتلایان به التهاب، زخم یا زمینه گرفتگی های روده ای مناسب نیست زیرا دستگاه گوارش این افراد نمی تواند واکنش خوبی نسبت به حجم زیادی از زنجبیل تازه داشته باشد.

۲٫ زنجبیل برای مبتلایان به سنگ های صفراوی مضر است زیرا تولید صفرا را آسان می کند.

۳٫ زنجبیل باعث تحرک جریان خون می شود و به دلیل جلوگیری از تشکیل لخته های خون، حالت سیال بودن خون را افزایش می دهد. به همین دلیل افرادی که دچار اختلالات انعقادی خون هستند یا داروهای انعقادی مصرف می کنند باید در استفاده از این ادویه احتیاط کنند.

۴٫ گرچه زنجبیل در کاهش حالت تهوع ناشی از بارداری موثر است، نباید در مصرف آن افراط کرد زیرا می تواند باعث انقباضات رحمی شود. بعضی تحقیقات نیز نشان می دهد زنجبیل در روند جذب آهن مواد غذایی و ویتامین های محلول در چربی اختلال ایجاد می کند. مصرف دمنوش زنجبیل به خصوص در هفته های آخر بارداری نیز به دلیل خطر افزایش خونریزی توصیه نمی شود. به هر حال مشورت با پزشک همیشه بهترین و مطمئن ترین راهکار در این دوران است.

۵٫ مصرف زنجبیل پیش از انجام عمل جراحی نیز به دلیل اختلالات خونریزی ممنوعیت دارد. در این صورت باید ۲ هفته پیش از عمل جراحی از مصرف دمنوش زنجبیل پرهیز کرد.

۶٫ مصرف کپسول های زنجبیل یا مقدار فراوان در برنامه غذایی برای افرادی که داروهای ضد انعقاد، ضد التهاب، ضد اسید معده، داروهای قلب، سرطان و کاهش وزن مصرف می کنند، حتما باید تحت نظر پزشک باشد.

۷٫ زنجبیل برای کسانی که قصد افزایش وزن دارند توصیه نمی شود زیرا عملکرد بدن در سوخت و ساز چربی ها را تحریک می کند و کاهش وزن را سرعت می بخشد.

برای نگهداری زنجبیل نکات زیر را مد نظر داشته باشید

  • زنجبیل تازه بوی مطبوع و دلچسبی دارد و هر چه تازه تر باشد، پوست صاف تر و نرم تری خواهد داشت. گره های روی آن نیز کاملا سفت و سنگین هستند. بنابراین هنگام خرید زنجبیل، ریشه های نرم و چروکیده را کنار بگذارید. البته زنجبیل تازه را می توان تا ۳ هفته در یخچال نگهداری کرد اما اگر در این فاصله مصرف نمی شود، لازم است آن را در فریزر گذاشت.
  •  می توان زنجبیل را در پاکت بدون منفذ نگهداری کرد. البته باید مراقب بود هیچ هوایی در این بسته بندی وجود نداشته باشد. به این ترتیب زنجبیل هفته ها ترد و تازه خواهد بود. علاوه بر ریشه کامل، زنجبیل خرد شده را نیز می توان به این روش نگه داشت ولی مدت ماندگاری آن کمتر است.
  •  اگر پاکت مخصوص بسته بندی در اختیار ندارید بهتر است زنجبیل را در یک دستمال کاغذی بپیچید و در کیسه فریزر نگهداری کنید. البته باز هم کاملا دستمال را دور ریشه بپیچید. پیچیدن ریشه زنجبیل در پلاستیک نازک و گذاشتن در شیشه نیز روش دیگر نگهداری است.
  •  در این شرایط مصرف فوری زنجبیل، می تواند ریشه را در پاکت کاغذی برای چند روز نگه داشت. این روش برای مصرف سریعا دیگر ادویه و سبزیجات مانند دارچین نیز کاربرد دارد. برای نگهداری زنجبیل در فریزر نیز باید ریشه را در تکه ای پلاستیک بپیچید و د ر یک کیسه بدون منفذ بگذارید و هوا را کاملا خارج کنید. به این ترتیب می توان تا چند ماه از طعم زنجبیل تازه لذت برد.
  •  ترفند ساده برای استفاده راحت تر از زنجبیل تازه نگهداری ریشه رنده شده است. برای این کار پس از این که زنجبیل را رنده کردید، آن را به اندازه یک فندق با کمی فاصله در یک ظرف بچیند و در فریزر بگذارید تا کاملا منجمد شود. در هر بار استفاده کافی است تعداد تکه های مورد نیاز را بردارید و به راحتی مصرف کنید. این روش را می توان برای زنجبیل حلقه شده نیز به کار برد و پس از انجماد در ظرف بدون منفذ حداقل تا ۳ ماه در فریزر نگه داشت. نگهداری پودر زنجبیل نیز مانند دیگر ادویه هاست. پودر را در ظرف دربسته دور از نور و در جای خشک و خنک نگهداری کنید. البته همیشه توصیه می شود ادویه ها را به مقدار کم خریداری کنید تا عطر و طعم شان حفظ شود.

ارزش تغذیه ای این ادویه

زنجبیل را باید ادویه ای سرشار از مواد معدنی مانند منگنز، فسفر، مس و منیزیم دانست اما کلسیم، سدیم و آهن نیز دارد. از لحاظ ویتامین ها، حاوی مقدار کمی ویتامین های B1، B2 و B3 است. علاوه بر این ها نباید ویتامین C موجود در زنجبیل تازه را فراموش کرد که البته پس از خشک شدن کاملا از بین می رود. در نهایت این که ریشه زنجبیل منبع غنی نشاسته است و مقدار نسبتا بالایی چربی و پروتئین دارد.

از نظر ارزش تغذیه ای در دو حالت مختلف زنجبیل (تازه و پودر شده) تفاوت چندانی وجود ندارد. در واقع بارزترین آن عطر و طعم بیشتر زنجبیل تازه است و این که ممکن است پودر زنجبیل از انواع با مرغوبیت کمتر تهیه شود، اما مدت نگهداری طولانی تر پودر زنجبیل در صورت عدم امکان ماندگاری زنجبیل تازه مزیتی است که نمی توان نادیده گرفت.

ساده ترین روش پوست گرفتن

زنجبیل تازه را می توان به راحتی به کمک یک قاشق کوچک پوست گرفت. به این ترتیب قاشق را روی همه قسمت ها حتی گره ها بکشید و پوست را جدا کنید. تمام پوست ریشه حتی قسمت های بر آمده را بردارید. البته این روش تنها برای ریشه هایی است که پوست کاملا تازه و نرمی دارند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *